ఒకే నేరం లేదా ఒకే లావాదేవీకి సంబంధించి వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో బహుళ ఎఫ్ఐఆర్లు నమోదు చేసి, సమాంతరంగా విచారణ జరపడం చట్టవిరుద్ధమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఇటువంటి కేసుల్లో నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్లన్నింటినీ ఒకే చోట క్లబ్ చేసి దర్యాప్తు సంస్థలు సమగ్ర విచారణ జరపాలని ఆదేశించింది. ఈ మేరకు సుప్రీంకోర్టు తాజాగా తీర్పును వెలువరించింది.
_ ఒకే నేరంపై వేర్వేరు ఎఫ్ఐఆర్లు చెల్లవు: సుప్రీంకోర్టు స్పష్టీకరణ
_ ఒకే సంఘటనపై సమాంతర ఎఫ్ఐఆర్ల నమోదుకు సుప్రీం బ్రేక్.
_ వేర్వేరు పోలీస్ స్టేషన్లలో విచారణలు సీఆర్పీసీ నిబంధనలకు విరుద్ధమని స్పష్టీకరణ
_ సమాంతర విచారణలతో నిందితుల హక్కులకు భంగమని న్యాయస్థానం వ్యాఖ్య.
_ పరస్పర విరుద్ధమైన తీర్పులు రాకుండా ఉండేందుకే కేసుల ఏకీకరణ.
_ ‘బ్రహ్మ సిటీ/క్రిష్ వరల్డ్’ రియల్ ఎస్టేట్ మోసం కేసులో కీలక తీర్పు.
_ ఢిల్లీ ఈఓడబ్ల్యూ, గురుగ్రామ్లలో నమోదైన కేసుల విచారణల విలీనం.
_ దర్యాప్తు సంస్థలు అదనపు ఛార్జిషీట్లు దాఖలు చేసుకోవచ్చని వెల్లడి
_ జస్టిస్ పంకజ్ మిథాల్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి. వరాలే ధర్మాసనం సంచలన తీర్పు.
లోకల్ వైబ్స్, లీగల్ టీమ్: ఒకే నేరం లేదా ఒకే లావాదేవీకి సంబంధించి వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో బహుళ ఎఫ్ఐఆర్లు నమోదు చేసి, సమాంతరంగా విచారణ జరపడం చట్టవిరుద్ధమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఇటువంటి కేసుల్లో నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్లన్నింటినీ ఒకే చోట క్లబ్ చేసి దర్యాప్తు సంస్థలు సమగ్ర విచారణ జరపాలని ఆదేశించింది.
కేసు నేపథ్యం ఏమిటంటే..
ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్ పరిధిలో ‘బ్రహ్మ సిటీ/క్రిష్ వరల్డ్’ పేరుతో చేపట్టిన రియల్ ఎస్టేట్ ప్రాజెక్టులో డెవలపర్ అమిత్ కత్యాల్ కొనుగోలుదారులను మోసగించారనే ఆరోపణలున్నాయి. ఫ్లాట్లు, ప్లాట్లు ఇస్తామని నమ్మించి భారీగా డబ్బు వసూలు చేసి, ప్రాపర్టీ అప్పగించకుండా నమ్మకద్రోహానికి పాల్పడ్డారని బాధితులు పోలీసులను ఆశ్రయించారు. ఈ వ్యవహారంపై ఢిల్లీలోని ఆర్థిక నేరాల విభాగం (EOW)లో ఇప్పటికే ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదైంది. అయితే, సరిగ్గా ఇవే ఆరోపణలపై హర్యానాలోని గురుగ్రామ్ సెక్టార్-65 పోలీస్ స్టేషన్లో కూడా మరో ఎఫ్ఐఆర్ నమోదైంది.
సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించిన పిటిషనర్లు
ఒకే ప్రాజెక్టు, ఒకే వాస్తవాలపై రెండు వేర్వేరు రాష్ట్రాల్లో కేసులు నమోదు చేయడం వల్ల తాము తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నామని పిటిషనర్లు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. ఒకే కేసుకు సంబంధించి వేర్వేరు చోట్ల సమాంతర విచారణలు జరగడం చట్టవిరుద్ధమని తమ పిటిషన్లో పేర్కొన్నారు.
ధర్మాసనం కీలక వ్యాఖ్యలు
ఈ పిటిషన్పై విచారణ చేపట్టిన జస్టిస్ పంకజ్ మిథాల్, జస్టిస్ ప్రసన్న బి. వరాలేలతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం కీలక తీర్పును వెలువరించింది. ఒకే లావాదేవీ లేదా ఒకే నేరానికి సంబంధించి అనేక ఎఫ్ఐఆర్లు నమోదు చేయడానికి వీల్లేదని కోర్టు తేల్చిచెప్పింది. సీఆర్పీసీ (CrPC) నిబంధనల ప్రకారం ఒకే సమగ్రమైన విచారణ జరగాలని స్పష్టం చేసింది. దర్యాప్తు సంస్థ అవసరమైతే మరింత లోతుగా విచారణ చేసి అదనపు నివేదికలు (సప్లిమెంటరీ ఛార్జిషీట్లు) దాఖలు చేసే స్వేచ్ఛ ఉంటుంది కానీ, వేర్వేరు అధికార పరిధులలో సమాంతర విచారణలు జరపకూడదని వెల్లడించింది.
కేసుల ఏకీకరణతోనే న్యాయం
బహుళ విచారణల వల్ల ఒకే కేసును పదే పదే విచారించాల్సి వస్తుందని, దీనివల్ల ఒకదానికొకటి పొంతన లేని లేదా పరస్పర విరుద్ధమైన తీర్పులు వచ్చే ప్రమాదం ఉందని కోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఇలాంటి పరిస్థితి నిందితులకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తుందని, వారు తమను తాము సమర్థవంతంగా రక్షించుకునే హక్కును కోల్పోతారని న్యాయస్థానం వ్యాఖ్యానించింది. గతంలో ‘టి.టి. ఆంటోనీ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ కేరళ (2001)’ కేసులో ఇచ్చిన తీర్పును ఈ సందర్భంగా ధర్మాసనం గుర్తుచేసింది. విభిన్న ప్రాంతాల్లో ఒకే రకమైన ఆరోపణలపై నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్లన్నింటినీ ఒకచోట కలిపి విచారించడం ద్వారానే న్యాయం జరుగుతుందని తెలుపుతూ.. గురుగ్రామ్లో నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్ను, ఢిల్లీ ఈఓడబ్ల్యూ వద్ద ఉన్న ఎఫ్ఐఆర్తో కలిపి దర్యాప్తు చేయాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది.
సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తాజా తీర్పు కేవలం నిందితులకే కాదు.. బాధితులకు మరియు దర్యాప్తు సంస్థలకు కూడా మేలు చేసేలా ఉంది. ఒకే మోసంపై ఎక్కడెక్కడో విడివిడిగా విచారణలు జరగడం వల్ల పోలీసుల సమయం, వనరులు వృథా కావడమే కాకుండా తీర్పులు వైరుధ్యంగా వచ్చి కేసు నీరుగారిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. వాటన్నింటినీ ఒకే గొడుగు కిందికి తీసుకురావడం ద్వారా దర్యాప్తు మరింత సమర్థవంతంగా, పటిష్టంగా జరిగి బాధితులకు సత్వర న్యాయం అందే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో, భవిష్యత్తులో నమోదయ్యే ఎఫ్ఐఆర్లపై ఎలాంటి ముందస్తు రక్షణ కల్పించబోమని (బ్లాంకెట్ ఆర్డర్స్ ఇవ్వలేమని) కోర్టు స్పష్టం చేయడం ద్వారా.. “నేరానికి పాల్పడిన వారు చట్టం నుంచి ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేరు” అనే బలమైన సందేశాన్ని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఈ తీర్పు ద్వారా దేశానికి అందించింది.
